IV

Dins La Targo

Dijòu.

Grosso alenado. Estrambord em'angouisso. Li dirai… O pulèu… E se jamai… Puto qu'es bèu e qu'es dur ! Encuei, pas si manca. Doucho. Shampouin. Coumo d'abitudo, que, sian pas de pouarc ! Bello camiseto. La bluio emé de dessin. Braio de telo bluio. Causseto blanco, soulié blanc, vèsto blanco. Siés poulit coumo un diéu ! Un darrié còup de penche, un pau de prefum. Aurai fa de moun miés. Nòuv ouro dóu matin. L'oustau es net, lei pichoun à l'escolo, pu rèn à faire. Nous dins l'estouma. Manco nòuv ouro, justamen. A douas ouro, acamp au sèti de Marsiho. Sarai de retour vers sièis ouro, sara just. Pas lou tèms d'ana mi chanja. Lou fràscou de prefum dins lou cartable. Lava lei bericle. Aigo caudo e saboun. Davalo à l'agènci, troubaras bèn quàuquei papié à tria o de gènt pèr parla. Passa lou tèms.

La routo. La musico peto. Lou darrié Dr Feelgood. Lou meiou dóu rock anglés. I'm standing at the crossroads again. L'as di. Li siéu à 'no crousado de camin. Fan de petard que la vido es bello !

Faire sourti l'emoucien, l'angouisso, lou blues. Brama lou blues emé Lee Brilleaux. Respira 'mé lou vèntre. Es elo que mi v'a di un jou que parlavian de "stress". Tè, encaro un mot prouvençau mascara d'anglo-francihot : "stress", es jamai que l'estrànci en cuou de galino. Risoulejo. Vai miés.

Bèu païs. Tout li danso e tout li ris, encuei.

Quatre ouro à espera. Arribara de gaucho. La prene dins mei bras, dessuito, pèr que tout siegue clar ? Nàni. Rìsqui de l'esfraia. Li dire la verita. Acò si. Rèn vòu la franqueso. Pas s'engana. L'a tant de liame basti sus d'engano, d'ignourènci, de semblant, de troumparié. Chat échaudé…

Sourti de Marsiho. Diéu fague que l'ague pas tròu de counfituro dins lou trafé, qu'ai pas lou tèms de li resta empega. Uno ouro e miejo. Ti fòu faire lèu, moun bèu. Davala lou Jarret, Sakakini, l'autourouto. Aqui sian. Es panca cinq ouro. An pas quita lou travai. L'a pas tròu de mounde pèr carriero.

No time to pick up my load, I got no time. No time to sing the blues, I got no time.

As toujou l'empressien d'ana pu vite emé la musico.

***

L'editouriau dins lou "Buletin dei Targaire" a 'gu gaire de ressouon. S'esperavoun pas que n'en parlèssoun dins touto la prèisso regiounalo, mai quand mume, avien manda d'eisemplàri de la revisto en tóuti lei coumita de redacien dóu païs prouvençau. Nourmalamen, lei journalisto duourien reagi de si vèire gansaia coumo 'cò. Mai va ti fa foutre. Pèr trico e pèr traco, lou pichoun a sèmpre bèn de mau à boulega lou gros.

N'a pamens un, journalisto dóu "Provençal", que fenira pèr veni. Au countràri de tóuti lei règlo elementàri de soun mestié, espèro que l'evenimen si refrejo avans de veni turta à la pouarto de Pèire. Uno semano. Rendès-vous pres à l'oustau de Pèire, que l'aceto tant bèn voulountié que l'ome à la vouas intranto.

Dilun 20 de juiet, dès ouro. Jou que la banco es barrado.

Mai avans que lou buletin pareissèsse, s'èro passa uno semano e miejo. Uno semano e miejo que coumènço un dijòu.

***

De pòu que Magali siegue à soun oustau, Naïs a preferi que Pèire l'esperèsse à Touloun, au pèd dei drapèu d'à coustat de l'arsenau, sus lou port. Es pu facile de si pas fa remarca dins uno grando vilo que dins uno viloto coumo Sanàri. Pèire es arriba l'a cinq menuito. A parqueja au souto-terren, e es pas tardié. A sièis ouro, es pu facile de rintra dins Touloun que de n'en sourti.

Regardo la mar. Lei batèu soun tròu gros aqui. Embrutissoun la visto. Dóu biais que l'an bastido de nòu après la guerro, l'an touto cagado, aquesto vilo. Pèiro assajo de pensa ei laids oustalas que ribejoun pèr pas tròu perdre resoun dins l'impaciènci. Senoun, bessai cridarié, o sautarié coumo un cabridèu, o pulèu tremoularié de pòu. De tout segu, arribara pèr la gaucho. Vai parqueja au mume endré que tu. Vau miés pas tròu agué l'èr de l'espera. Pèire s'asseto fàci la mar. Coumo 'cò, Naïs arribara pèr darrié à drecho, e la veira pas. Se regardo pas. Que viro la tèsto tóuti lei tres segoundo. Pòu pas si n'empacha, pecaire.

E tout d'uno la vaqui. Emé soun saquèti en bandouliero sus l'espalo gaucho. Camino plan, un pau balin-balan. A 'n sourrire. Uno raubo negro pitassado de pichoun poun blanc.

Pèire si dreisso, s'avanço d'elo, si fan un pountoun sus la gauto e Pèire retèn dificilamen au darrié moumen lou gèst de la prene dins sei bras.

Elo si n'en rènde comte e dis pas rèn.

Decidoun de proumena en vilo. Marchoun sènso tròu saupre mounte van. Regardoun mume pas lei veirino. Parloun pèr pas si parla. De tout e de nàni. Parloun fouaço. S'atrovoun fin finalo sus d'uno placeto em'uno poulido terrasso de cafè, tranquilo. S'assètoun. Fai bèu, e bouon. Coumandoun de panaché. Silènci. Pas 'n silènci de bèn-èstre, nàni, un silènci gros. E Pèire mando lou le, zóu, qu'a tròu espera. Li counfesso tout. Soun espèro, seis espèr, seis assai de telefounado, soun barrejadis entre la prene dins sei bras, li dire sei sentimen, o faire plan pèr pas l'esfraia. Soun ounesteta. Tout acò rajo coumo un gaudre linde e viéu, desbordo de còup, espousco à l'asard, e rèn lou pòu restanca.

N'en tremoualo.

S'arrèsto. Es di.

Naïs lou regardo em'un bèu sourrire. Li parlo un pau mens clar, e puei si jito tambèn. Mai es mens seguro. Ho, s'es aquito, es pas pèr rèn. Aurié pas aceta sènso envejo. Aurié pas pouscu reveni sus soun acetacien. Mai es en chancello, dins soun dintre. Prudènto. Vòu pas s'aganta à la lèsto. Un ome qu'a dous pichoun. Pas màncou divourça. L'a de que reflechi. De tout biais, leis ome, li fa mèfi. Alor, que, sian bèn, sian franc coumo l'or, countunien coumo 'cò se va vouas bèn, e plan-plan veiren Berro…

Aro vai miés. Si remarcioun tóuti dous pèr aquèsto franqueso. E s'anavian soupa ?

Un soupa tranquile. Entre dous èr. Faire counouissènci. S'estima. S'agrada. Uno pichouno proumenado, pèr acaba. Avans de rintra. Caminoun l'un à coustat de l'autre. Saboun pas tròu de que dire. Pèire es un pau geina. Cerco pas d'insista. Naïs s'embarro dins un meno de mudige. Tant vòu si leissa avans de tout esquinta. Proumesso de telefouna. Poutoun. L'èr de la nue. Aspre, espés.

Quouro Pèire si recampo au siéu, lei pichoun douarmoun e la baby-sitter tambèn.

Éu, pòu pas durmi.

***

L'endeman siguè dur. Pèire passè sa journado à chanja d'imour segoun coumo si repassavo la serado. Un còup plen d'espèr e de gau, un còup sourne e inquiet. L'amour doucho escousseso. L'ànci e lou plesi mela dins lei treboulèri de l'amour. Pèr lou proumié còup de sa vido, avié l'empressien de rèn pousqué mestreja, rèn pousqué aplani. De mume pu saupre, de moumen, se lei liame qu'avien teissa tóuti dous èroun pas roumpu. Fenissè pèr la souna à soun oustau. Èro pas souleto, e poudié pas parla. Li fè coumprene en diant pas soun noum em'en li prepausant de lou rapela vers quatre ouro. Diguè pamens que pensavo à-n-éu.

La telefounado èro estado brèvo. Just pèr si rassegura. Si reveirien. Mai foulié leissa lou tèms regoula. Si veiren mai à la banco. Lou moumen vengu, siéu seguro que saupren si baia uno autro sourtido. Au revèire.

Pèire èro amourous. Li viguè que lou bèn. Retroubè d'un còup lou vanc que Naïs souleto li coumunicavo.

Avié resoun.

***

Lou journalisto dóu "Provençal" es aqui. Pèire li couonto l'istòri dóu vièi pastre. Buto lou journalisto à faire uno enquisto, à boulega lou mounde necite à gros còup d'article petant. L'autre dis pas de o, dis pas de nàni. Perpenso. Pèire, a'n moumen, manco de s'encagna. Zóu, siguen pas bastardoun, aguessian pas la petarufo. Se fòu boufa dins la farino, boufen ! Es pas tant l'afaire que lei reacien dóu mounde, que soun interessanto. Que ?

Tant Jan li vèn coumo 'cò :

-Bouon, d'acòrdi, si li anan metre. Mai laisso un pau que ti dìgui ce que m'a 'gu arriba em'uno autro istòri, mai grèvo qu'aquesto, pèr que siegues pas tròu decebu de mounte anan feni. Es un afaire raport au golfe de La Ciéutat. T'en souvènes ?

-Se mi n'en souvèni, petard, qunte escandale !

-E bè veici. Quouro fèroun leis enquisto e publiquèroun lei prepausicien pèr esproupria lei gènt, n'a que si soun boulega. Ti penses bèn que l'idèio de faire un terren de golfe dins un païs que manco ja d'aigo, e que n'a soun proun d'èstre subrounda de touristo, lei gènt si la soun pas empassado sènso quinqua. E puei d'esproupria e de demouli d'oustau de famiho, mume à mita abandouna, qu'an resta de generacien en generacien dempuei de centenau d'anado… pèr douna de sau à l'avé dei touristo… Leis assouciacien si soun groupado au travai, e an bèn oubra. An mounta de passo-carriero, an coupa l'autorouto. An fa parla d'élei, e mai que tout de l'afaire. Lei pouliticaire an coumença de serra lei gauto dóu cuou. L'a mume un deputa de l'endré que declarè qu'èro contro. E tambèn lou Cònsou, quicha pèr uno partido dóu counsèu municipau, à la perfin anavo leissa toumba. Cresian qu'avian capita. Avié l'èr de vira bèu. Mai qu t'a pas di que sièis mes pu tard, mentre qu'erian en trin d'óublida 'quel afaire, lei bulodosèr arrivèroun sus lei terro chausido, e toumbèroun lou proumié maset. Lou Cònsou avié signa, d'escoundoun, e lou tèms acourda pèr la lei avié passa. Pu mejan de rebeca. Avèn rèn pouscu faire. Un journalisto soulet es rèn contro lei media, e lei poulitico. E se siés persounalamen mela à l'afaire, que l'èri, à luego de li vèire un regard mai precis, mai au courrènt dei cauvo, e bè ti va reprochoun coumo un manco d'óujeitiveta ! Coumo se l'èroun, óujeitiéu ! Resurto : ti cagoun de media coumpletamen coupado de la realita dei gènt.

Pèr acaba em'aquel afaire de La Ciéutat, an jita lei vièi eis ouspìci, derraba d'aubre manifi, toumba de jas milenàri, e t'an fa un golfe que buou la mita de l'aigo dóu ròdou, e que s'as pas pèr lou mens uno mercedès, ti laissoun pas parqueja. Avèn cerca coumo vai que lou golfe siguè basti mau despié deis engajamen pres pèr lou Cònsou. Ai tafura. M'an mume amenaça de mi fa teisa. Es de gros richas, catau de la finanço e de la poulitico, qu'an paga ce qu'a faugu. An proumés ce qu'an proumés, e va sàbi pas. Mai l'a de gros sòu qu'an degu circula. Dempuei, an basti uno oustalarié de lùssi, e parloun de faire un casinò. Coumprenes ? E lou Cònsou a signa. Tout es esta legau. Rèn à dire, e passo que t'ai vist.…

Pèire siblo d'estounamen :

-Que raport emé ma bèsti ?

-Segoun coumo la mouastres, fara veni lei touristo o lei fara fugi.

-Mai enfin es rèn qu'uno curiouseta scientifico !

-Segu, e bessai mume que toumbaren sus uno descuberto tarriblo, bessai sus un gros malur, o bessai sus rèn de rèn, mai poudèn pas leissa 'cò sènso cerca de saupre. Ti farai un article, se lou cap-redatour lou laisso passa, e bessai…

Remarco, li fa Pèire, que tout acò s'endevèn 'mé d'àutrei questien founso que mi tafuroun. Tè, ti vau faire uno devinaio, vuei. Saupre se vas trouba ?

Es uno idèio poulitico que lou biais de l'aplica si metrié en plaço em'uno revoulucien vióulento, que farié de miliasso de mouart, subretout aquéli que sarien pas d'acòrdi. Si li counservarié fouaço cauvo venènt dei despote d'avans. Chanjarien quàuquei mot, e bouto ! Desbatejarien leis endré, lei famiho e lei gènt, pèr l'impausa de noum de la lengo declarado "patrioutico". Plus lou dre de metre à seis enfant mume un pichoun noum dins sa lengo etnico. O alor fourrié bataia de longo contro uno buréucracìo giganto e pouderouso. Lei pichoun sarien óublija d'ana dins d'escolo que li ensignarien de mussonjo : enventarien un passat istouri qu'agradarié au Partit, farien la coucho ei crèire tradiciounau, e de segu ei parla loucau. Assajarien de faire parla la lengo d'estat de pertout dóu mume biais. Endóutrinarien dins la fe de l'Estat. Lei gènt aurien tóuti un numerò, em' uno carto naciounalo, sarien ficha pèr la pouliço d'Estat, e surviha tre que farien de cauvo un pau fouaro la rego dóu Partit. Sa "raço" poudrié mume èstre marcado sus de ficho. Lei lèi declararien que rèn pòu èstre chanja ei foundamento de l'Estat…

Alor, troves ? Lou coumunisme de Ceaucescu, d'Estalino ? Quauco ditaturo d'Asìo o d'Americo latino ? Nàni, moun bèu, lou centralisme, tout simplamen.

Urousamen que tout acò pòu pas arriba au nouastre…

Si touquèroun la man d'un biais bèn calourous en si quitant.

***

Lou tèms que Jan publique soun article, la semano passo. Pèire n'en proufito pèr prene un pau d'èr. De tranquileta e d'eisercìci. En pensant à soun amour tout nòu. Lei vacanço an coumença pèr lei pichoun, e soun parti vers sa grand, en Gavoutino. Es un pau soulet. Naïs li a demanda d'espera. Mai coumo espera mai ? Talamen qu'a envejo de la vèire que n'es tout estrancina. Faire semblant de rèn en la crousant à l'agènci li trauco lou couar. Urousamen que d'un autre caire es un pau amusant. Senoun n'en crebarié. Lou dimars, n'en pòu plus. Li demando. En mountant l'escalié vers lei burèu, la suive, e li demando. Elo dis de vo. Estou sero après lou travai. Passo à moun oustau. Sarai souleto, siéu en trin de faire sant-miquèu, e dùvi rèndre lei clau à sièis ouro. T'esperarai.

Sant-miquèu ? Foutre ! E mounte vai resta ? Mi v'a pas di. E soun estàgi que s'acabo dins uno semano. E coumo la reveirai ? Puto de vidasso ! Fòu que li va demàndi. Mai sènso agué l'èr de tròu fourça.

Sièis ouro picanto. Campaneto. Pouarto. Sa caro. Poutoun. L'apartamen es vueide. Rèsto pu qu'un aspiradou dins un cantoun. Alor es bèn verai.

-Vai bèn ?

-Fouaço bèn, e tu ?

-Ma fisto, vo ! Vai bèn.

-Ana buoure un còup ?

-Bouano idèio.

S'en van vers Bouano Gràci, à Sièis-Four. En passant la Repo en ribo de mar, Pèire si mete à parla dei bourdiho que tapoun quàsi coumpletamen la ribiero en Sanàri e Sièis-Four. Fai d'annado qu'acò duro. Sèmblo que lei municipe dei douas coumuno arrivoun pas à s'acourda sus lou partàgi dei fres pèr neteja em'apara. La Repo fai la raro dei territòri coumunau. es pamens uno poulido ribiero, quouro passa ei mountagno d'Ouliéulo. Un pichoun cafè, un terrasso poulido. Pèire s'asseto à coustat d'elo. Parlo. Naïs li dis gentamen qu'a pas sachu espera. Éu li dis perqué, em'un èr talamen sincèr… que soun tóuti dous countènt de si vèire. Fin finalo toumboun d'acouàrdi d'ana passa la serado de dijòu en batèu, pèr s'espaceja un pau. Pèire la racoumpagno à soun oustau, e urous coumo un tòti, camino à través Sanàri sènso pousqué rintra au siéu. Fenisse pèr ana si croumpa un dìscou. Un vièi Bob Seger, de setanto-cinq, Beautiful Loser.

De dimars à dijòu, quand sias amourous, e mume pèr un ome proun óucupa, es mai long qu'un jou sènso pan. Pèire, encuei, si rapello pas bèn ce que fè à-n-aquéu moumen. Travaiè, segu. Pantaiè, segu.

Pèr lou dijòu, Pèire a fa pache em'un vièi pescaire, ami de sa famiho, pèr que li prèste sa barcasso. A sièis ouro, Naïs lou rejoun sus lou port, au pounènt, entre leis arcado e lou jue de bocho. Lou batèu es aqui, que danso d'impaciènci. Es un d'aquéli pichoun batèu de pesco, sènso velo, em'un pichoun moutur au cuou, que fa tafo-tafo en boufant un pau de fum blu. Es tout blanc, em'uno rego vèrdo tout autour. Lou moutur es escoundu dins uno bouito au founs de la coco. Lou vièi Felipe, que pesco pu gaire, e rèn que pèr lou plesi, coustejo lei setanto. Soun batèu es net coumo un sòu nòu. Dóu tèms que Pèire desmarro lou moutur, Naïs regardo lou païsàgi. Tres o quatre pescaire asseta pèr sòu en trin de courdura seis arret, lei tenènt rede tesa emé lou gros artèu. De l'autre coustat de la carriero, darrié lei paumié, lei jugaire de bocho s'enguloun coumo de pèis pourrit, pèr puei s'endraia vers lou pataclet bèn marita, en brasseto coumo se de rèn noun èro. Adaut, la mountado deis ouratòri, que fa souleto pau plus pau mens la bello mita dóu supèrbi de Sanàri. Un parèu de nòvi calignoun, asseta sus lou releisset, grafignant 'no grosso agavo pèr li marca 'quéu moumen d'eternita. A drecho, touto la viloto, au founs dóu port, coumo apiela d'esquino contro lou Gros Cervèu. Tout autour, de batèu. Pulèu pichoun. Fa tèbi. L'auro caresso l'endré. Sang de Diéu que sian bèn.

Lou petard dóu moutur que desmarro, e puei soun tafo-tafo regulié que lei meno vers la sourtido dóu port. Passo lou faro.

-Se vouas, anaren pas tròu luen, qu'àimi de vèire au còup la mar e la terro.

-Vo, vo, mai ai envejo d'un endré tranquile. Ai pas 'nvejo de vèire de mounde.

-Vai bèn. S'anaren pauva dins uno calanco. A iéu la mar nauto m'inquieto un pau. Ai besoun de garda mei marco en terro. Siéu toujou lou proumié à paravira quouro un còup de vènt larg menaço.

-Pesco encaro, toun coulègo ?

-Vouei, regardo leis arret, aqui. De vertadiés arret de coutoun, que ramendo à la man. A pas pouscu passa au niloun. Es tròu abitua ! Calo d'arret de posto, coumo si dis, lou souar, après dina, tèms en tèms.

La mar boulego plan-plan. Sèmblo d'òli. D'un gros moumen, valènt-à-dire quàuquei menuito, parloun plus. Sèntoun. Alenoun. Vivoun. Pèire meno la barco darrié la pouncho roujo, dins un recantoun de calanco desert. Aqui, arrèsto lou moutur, e laisso lou batèu dansa douçamen sus lou courrènt. Naïs es assetado à coustat d'éu. Parloun dei gabian. Lou tèms passo. Lou soulèu tencho la mar d'aràngi rouginèu. Sa caresso si fa mens vivo, trendrinello. E puei tout d'uno, sènso que rèn d'óusservable va laisse pensa, Pèire douarbe sei bras, e Naïs si li jito, la tèsto contro soun espalo, lou nas dins sou còu, e boulegoun plus. Fa quàsi nue, aro, e soun bèn.

Quouro vengu lou moumen d'aterra, es un quichamen de man qu'estaco mai lei paraulo. Si regardoun.

-Crèsi qu'es tèms de fa tira, que poudren plus rintra au port, e que veirèn plus lei roucas…

-As resoun. Es pas lou moumen de s'ana perdre.

E s'embrassoun. Proumié poutoun. Lourdùgi.

Tourna au port, après la calamo de la mar, lou boulegun de la vilo li vèn dessuito en òdi. Pèire estaco lou batèu au quèi, e prepauso sa man à Naïs pèr l'ajuda à mounta sus terro. Elo la pren pas. Li sauto souleto.

Taulo de l'oubrage